ايراداتى كه به نظريهء اضافه وارد است بر نظر ايشان وارد نخواهد بود . مگر يك اشكال و آن اين‌كه تعريف علم ، به نسبت ميان عالم و معلوم ، علم را داخل در مقولهء اضافه مىبرد و اين علاوه بر آن‌كه با نظر مشهور فلاسفه در باب علم تغاير دارد نفسِ نسبت ، با معلوم خارجى هم تباين ماهوى خواهد داشت و علم خارج را نشان نخواهد داد زيرا معلوم خارجى چيزى غير از نسبت است . در هر حال ، كسانى كه معتقدند علم انسان به واسطهء اضافه‌اى ميان او و معلوم خارجى پديد مىآيد ، در مقابل دو اشكالِ بىجواب قرار گرفته‌اند كه به‌زودى به آنها اشاره مىشود . نظريهء اشباح متن وذهب بعضُهم - ونُسِبَ إلى القدماء - أنّ . . . التمثال مع مباينتهما ماهيّةً . ترجمه بعضى معتقد بوده‌اند - اين نظريه به قدما منسوب است - كه به هنگام علم به اشياء ، آنچه در ذهن ما حاصل مىشود ( خود ماهيات آنها نيست ، بلكه ) اشباحى است « 1 » كه از آنها حكايت مىكند ، مانند حكايتى كه عكس ، از صاحب عكس مىكند . در حالى كه ماهيت حاكى و محكى با يك‌ديگر مباين هستند . شرح نظريهء اشباح نظريه‌اى است كه كم و بيش امروز در بحث شناخت و ماهيت علم

--> ( 1 ) . محقق لاهيجى در شوارق الالهام پس از آن‌كه اين نظريه را به قدما منسوب مىكند به توجيه نظريه‌ها مىپردازد به‌گونه‌اى كه آن را به حصول ماهيات در ذهن تفسير مىنمايد . وى مىگويد : فالحق ان ماهيات الاشياء فى الذهن لمّا لم‌يظهر عنها آثارها ولم‌يصدر عنها احكامها اطَلَق القدماء عليها لفظ الاشباح لان شبح الشىء لايصدر عنه اثر ذلك الشىء لا انهم قائلون اشباح الاشياء فى الذهن ر . ك : شوارق الالهام ، ص 51 - 52